{"id":356,"date":"2023-06-06T18:05:15","date_gmt":"2023-06-06T18:05:15","guid":{"rendered":"https:\/\/didemyeldan.com\/?page_id=356"},"modified":"2023-06-06T18:07:32","modified_gmt":"2023-06-06T18:07:32","slug":"neden-sosyal-medyada-ozel-hayatlar-paylasiliyor","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/didemyeldan.com\/?page_id=356","title":{"rendered":"Neden Sosyal\u00a0Medyada \u00d6zel Hayatlar Payla\u015f\u0131l\u0131yor?"},"content":{"rendered":"\n\n\n

\u015eu bir ger\u00e7ek ki insanlar\u0131n kendi sosyal medyalar\u0131nda \u00f6zel hayatlar\u0131ndan bir \u015feyler payla\u015fmalar\u0131 daha \u00e7ok takip\u00e7i getirmektedir. Bu t\u00fcr payla\u015f\u0131mlar daha \u00e7ok izlenmekte, daha \u00e7ok be\u011feni toplamaktad\u0131r. Sosyal medyada baz\u0131 insanlar kendilerini ger\u00e7ek hayatlar\u0131ndaki gibi g\u00f6sterirken, baz\u0131lar\u0131 daha \u00e7ok be\u011feni toplamak, daha \u00e7ok t\u0131klanmak, daha \u00e7ok seyredilmek ve takip\u00e7i toplamak i\u00e7in farkl\u0131 da g\u00f6sterebilmektedirler. Mesela kendilerini s\u00fcrekli mutlu olarak g\u00f6stermek isteyenler, s\u00fcrekli ne\u015feli ve kalabal\u0131k l\u00fcks mek\u00e2nlarda g\u00f6sterenler, s\u00fcrekli ziyafet sofralar\u0131nda dola\u015f\u0131p, t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc yiyecek \u00e7e\u015fitleri ile foto\u011fraflar payla\u015fanlar, pahal\u0131 arabalarla foto\u011fraflar payla\u015fanlar gibi.<\/span><\/p>\n

T\u00fcm insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131n \u00f6nemli\u00a0bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc te\u015fkil eden yemekler de sosyal\u00a0medyada \u00f6nemli bir yer i\u015fgal etmekte, en \u00e7ok takip\u00a0edilen siteler aras\u0131nda yemek siteleri de yer almaktad\u0131r. Bu yemek sitelerinin baz\u0131lar\u0131nda sadece de\u011fi\u015fik yemeklerle ilgili tariflere, yap\u0131mlar\u0131na ve resimlerine yer verilirken, baz\u0131lar\u0131nda ise yemek payla\u015f\u0131mlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, kozmetik, parf\u00fcm, mutfak, temizlik\u00a0malzemesi, mobilya, aksesuar, boya, badana, bah\u00e7e\u00a0malzemesi gibi akla gelebilecek her \u015feyin reklam ve pazarlamas\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Her bayan gibi tabi\u00ee ki benim de takip etti\u011fim yemek siteleri var. Takip etti\u011fim \u00e7ok takip\u00e7isi olan bir yemek sitesinde payla\u015f\u0131m yapan bayan, her g\u00fcn de\u011fi\u015fik yemeklerle birlikte kendi ailesinin t\u00fcm fertlerinin de de\u011fi\u015fik foto\u011fraf ve videolar\u0131n\u0131 payla\u015fmakta. \u00d6zellikle de k\u00fc\u00e7\u00fck sevimli k\u0131z\u0131n\u0131n payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 foto\u011fraf ve videolar\u0131 takip\u00e7ileri aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck be\u011feni ve ilgi topluyor. \u00d6yle ki \u00f6nceleri sadece yemek tariflerine bakmak i\u00e7in girdi\u011fim bu sitede, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bu t\u00fcr payla\u015f\u0131mlar tuhaf\u0131ma gitmi\u015f iken, \u015fimdi art\u0131k ben de acaba ne yap\u0131yorlar diye g\u00fcnde birka\u00e7 defa merakla bu siteye girip bak\u0131yorum. Hatta o g\u00fczel, sevimli, k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131n videolar\u0131n\u0131 hayran hayran izliyorum.<\/span><\/p>\n

Yoksa bende de FOMO\u00a0hastal\u0131\u011f\u0131 m\u0131 var? Fomo\u00a0hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klad\u0131k. Yok yok ben de FOMO hastal\u0131\u011f\u0131 yok. Ben sadece yemek tariflerine bakarken g\u00f6z\u00fcm ili\u015fiyor.<\/span><\/p>\n

Bir seferinde bu bayan daha\u00a0\u00f6nceden kendi sayfas\u0131nda payla\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck\u00a0k\u0131z\u0131n\u0131n foto\u011fraf\u0131n\u0131n, tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 bir \u015fah\u0131s\u00a0taraf\u0131ndan sosyal\u00a0medya\u00a0hesab\u0131nda “<\/strong>yi\u011fenim” <\/strong>diye payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f ve k\u00fcplere bindi, \u00e7ok sinirlendi. Payla\u015f\u0131lan foto\u011fraf\u0131 da takip\u00e7ileri ile payla\u015ft\u0131. Evet foto\u011fraftaki k\u0131z\u00a0onun k\u0131z\u0131yd\u0131 ama bir ba\u015fkas\u0131 payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Evet, \u00e7ok g\u00fczel\u00a0ve sevimli bir \u00e7ocuk. Belki bu sayede be\u011feni toplay\u0131p, takip\u00e7i\u00a0kazanmak amac\u0131 ile “<\/strong>yi\u011fenim” <\/strong>diye payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Ba\u015fka neden bu \u015fekilde bir payla\u015f\u0131m\u00a0yap\u0131l\u0131r bilemiyorum. Ama bu durum \u00e7ocuk foto\u011fraf\u00a0ve videolar\u0131n\u0131n bu \u015fekilde s\u0131n\u0131rs\u0131zca payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n ne kadar sak\u0131ncal\u0131 oldu\u011funun da k\u00fc\u00e7\u00fck bir misali.<\/span><\/p>\n

Neticede ba\u015fta kad\u0131n\u00a0ve \u00e7ocuklar olmak \u00fczere herkesin internet\u00a0\u00fczerinde v\u00fccut\u00a0mahremiyetine dikkat\u00a0etmesi, siber\u00a0tacizden korunma\u00a0yollar\u0131 aras\u0131nda \u00f6nemli\u00a0bir yer tutmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc siber tacizcilerin en yayg\u0131n olarak kulland\u0131klar\u0131 unsur, ki\u015filerin v\u00fccut mahremiyetleridir. Bu y\u00fczden sanal\u00a0ortamlarda \u00e7e\u015fitli platformlardan kendimiz ve \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z ile ilgili foto\u011fraf\u00a0payla\u015f\u0131mlar\u0131 yaparken \u00e7ok dikkat etmemiz gerekir. Sanal\u00a0ortamda masumca payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir foto\u011fraf, k\u00f6t\u00fc niyetli \u015fah\u0131slar\u0131n eline ge\u00e7ti\u011finde hayat\u0131m\u0131z\u0131 karartabilir. D\u00fcnyam\u0131z\u0131 zindana \u00e7evirebilir. Bir de bu foto\u011fraflar\u0131n \u00fczerinde baz\u0131\u00a0programlar vas\u0131tas\u0131 ile oynama yap\u0131labildi\u011fi, foto\u011fraftaki \u015fahs\u0131 de\u011fi\u015fik \u015fekillerde g\u00f6sterebilme \u00f6zelli\u011fi olan programlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce\u2026<\/span><\/p>\n

Keza payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z kendimize ve aile\u00a0fertlerimize ait videolar da \u00f6yle. Payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z foto\u011fraf\u0131n buradan al\u0131n\u0131p ba\u015fka\u00a0bir yere monte edilmesi de \u00e7ok kolay. Deepfake, FaceApp, DeepNude isimli programlar kullan\u0131larak, sosyal\u00a0medyada yer alan bir \u015fahsa ait foto\u011fraflar kullan\u0131larak, bu \u015fahsa ait sahte\u00a0cinsel\u00a0i\u00e7erikli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, videolar olu\u015fturulabilir.<\/span><\/p>\n

Ma\u011fdurun instagram ya da facebook\u00a0hesab\u0131 arac\u0131l\u0131yla payla\u015f\u0131lan bir foto\u011fraf\u0131 cinsel\u00a0i\u00e7erikli g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere eklenerek cinsel i\u00e7erikli hatta pornografik bir video\u00a0meydana getirilebilir. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler internette geni\u015f bir kitleye yay\u0131labilir. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcler ileri teknoloji\u00a0kullan\u0131larak haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ger\u00e7e\u011fe o kadar yak\u0131nd\u0131r ki izleyenler sahte\u00a0oldu\u011funu anlamayabilir ve cinsel i\u00e7erikli g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin y\u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcnen ki\u015fiye ait oldu\u011funu sanabilir.[1]<\/span><\/p>\n

Deepfake; y\u00fcz degi\u015f toku\u015fu anlam\u0131na gelen bir uygulamad\u0131r. Bu uygulama ile cinsel\u00a0i\u00e7erikli g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerde yer alan \u015fahs\u0131n y\u00fcz\u00fc ile ma\u011fdurun y\u00fcz\u00fc de\u011fi\u015ftirilmektedir. Deepnude\u00a0ise; \u015eah\u0131slar\u0131n giyimli foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131plak\u00a0hale getiren bir uygulamad\u0131r. Bu konularda yetenekli\u00a0bir ki\u015finin eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi halinde ger\u00e7ekten ay\u0131rt edilmesi zordur.<\/span><\/p>\n

\u00d6te yandan t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de cinsel e\u011filimi \u00e7ocuklara y\u00f6nelik olan pedofil ya da pederast denilen \u015fah\u0131slar\u0131n bulundu\u011fu da bir ger\u00e7ektir. \u00c7ocuk pornosunun \u00e7o\u011fu pedofil ve pederastlar taraf\u0131ndan \u00fcretilmektedir. \u00c7ocu\u011fun cinsel istismar\u0131 ile \u00e7ocuk pornosu yak\u0131ndan ili\u015fkilidir.<\/span><\/p>\n

Demek ki, payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z kendimize, ailemize ve \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za ait videolar\u0131n ve foto\u011fraflar\u0131n bu t\u00fcr k\u00f6t\u00fc niyetli \u015fah\u0131slar taraf\u0131ndan de\u011fi\u015fik ama\u00e7larla kullan\u0131labilece\u011fini akl\u0131m\u0131za getirerek, payla\u015fmadan \u00f6nce bir kez daha d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz.<\/span><\/p>\n

Peki fomo\u00a0hastal\u0131\u011f\u0131 nedir?<\/span><\/p>\n

\u00d6zellikle\u00a0Sosyal\u00a0Medya\u00a0dedi\u011fimiz alan sanal\u00a0d\u00fcnyada herkesin birbiriyle ba\u011flant\u0131 kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flarken, ger\u00e7ek d\u00fcnyada birbirimizden kopmam\u0131za yol a\u00e7\u0131yor. Arkada\u015flar, aileler bir araya geldiklerinde ve as\u0131l ama\u00e7\u00a0birlikte\u00a0olmak, sohbet\u00a0etmek oldu\u011fu halde birbirlerinden \u00e7ok sosyal\u00a0\u00e2lemde neler oldu\u011fuyla daha\u00a0\u00e7ok ilgilenmeye ba\u015flad\u0131lar. Herkesin eli telefonunda, g\u00f6z\u00fc ekranda, ne olup bitti\u011fiyle, sosyal payla\u015f\u0131m\u00a0d\u00fcnyas\u0131na en son hangi haberin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcyle ilgilenir oldu.<\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte bu a\u015f\u0131r\u0131 merak ve ilgi, sosyal\u00a0medyan\u0131n insanlarda olu\u015fturdu\u011fu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k\u00a0durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/span><\/p>\n

Bilim adamlar\u0131 bu durumu ‘Fear of Missing Out \/ Geli\u015fmeleri Ka\u00e7\u0131rma Korkusu’ hastal\u0131\u011f\u0131 olarak tan\u0131ml\u0131yor ve bu hastal\u0131\u011f\u0131n insanlarda kayg\u0131 bozuklu\u011funa neden oldu\u011funu belirtiyorlar. Yeni hastal\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131 k\u0131saca “FOMO”[2]<\/span><\/p>\n

Fomo, internet\u00a0ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sonras\u0131nda geli\u015fen bir sosyal\u00a0medya\u00a0hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

FOMO\u00a0(fear of missing out) g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn yeni hastal\u0131klar\u0131ndan birisidir. K\u0131saca, geli\u015fmeleri takip\u00a0edememe kayg\u0131s\u0131, geli\u015fmeleri ka\u00e7\u0131rma korkusu olarak bilinir. Birey herhangi bir geli\u015fmeyi takip etmemenin kendisi i\u00e7in bir eksiklik oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Sosyal\u00a0medyada arkada\u015flar\u0131n\u0131n durumlar\u0131ndan haberdar olma iste\u011fine kar\u015f\u0131\u00a0koyamama ve durumlar\u0131 s\u00fcrekli takip etme iste\u011finde olma halidir. Art\u0131k internet\u00a0elimizin alt\u0131nda \u00e7ok kolay ula\u015f\u0131labilir oldu\u011fundan dolay\u0131 her \u015feyi takip etmek i\u00e7in ki\u015filer kendilerini oradan oraya at\u0131yor. Telefonu elinden d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fcyor. Yolda y\u00fcr\u00fcrken, otob\u00fcste giderken, arkada\u015flarla birlikteyken s\u00fcrekli telefonunu kontrol etme ihtiyac\u0131 duyuyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc kendisinin olmad\u0131\u011f\u0131 ortamlarda daha\u00a0\u00e7ok e\u011flenen insanlar olabilir ve onlar\u0131 g\u00f6rmeleri laz\u0131m.[3]<\/span><\/p>\n

[1] Retornaz, Do\u00e7.Dr.Eylem Aksoy (2021), “Bir Siber Taciz Bi\u00e7imi; Cinsel \u0130\u00e7erikli G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri R\u0131zaya Ayk\u0131r\u0131 Olarak \u0130f\u015fa Etme,Yayma, Eri\u015febilir K\u0131lma Veya \u00dcretme Su\u00e7u”, Onikilevha, \u0130stanbul<\/span><\/p>\n

[2] Duygulu, Serap, “Geli\u015fim Akademisi”, https:\/\/www.serapduygulu.com.tr\/makaleler\/sosyal-medya<\/span><\/p>\n

[3] Akg\u00fcl,\u00d6mer, www.kimpsikoloji.com\/fomo-fear-of-missing-out\/<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015eu bir ger\u00e7ek ki insanlar\u0131n kendi sosyal medyalar\u0131nda \u00f6zel hayatlar\u0131ndan bir \u015feyler payla\u015fmalar\u0131 daha \u00e7ok takip\u00e7i getirmektedir. Bu t\u00fcr payla\u015f\u0131mlar daha \u00e7ok izlenmekte, daha \u00e7ok be\u011feni toplamaktad\u0131r. Sosyal medyada baz\u0131 insanlar kendilerini ger\u00e7ek hayatlar\u0131ndaki gibi g\u00f6sterirken, baz\u0131lar\u0131 daha \u00e7ok be\u011feni toplamak, daha \u00e7ok t\u0131klanmak, daha \u00e7ok seyredilmek ve takip\u00e7i toplamak i\u00e7in farkl\u0131 da g\u00f6sterebilmektedirler. Mesela<\/p>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":331,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/356"}],"collection":[{"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=356"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":361,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/356\/revisions\/361"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}