{"id":359,"date":"2023-06-06T18:06:49","date_gmt":"2023-06-06T18:06:49","guid":{"rendered":"https:\/\/didemyeldan.com\/?page_id=359"},"modified":"2023-06-06T18:25:24","modified_gmt":"2023-06-06T18:25:24","slug":"siber-zorbalik-cyber-bullying-nedir","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/didemyeldan.com\/?page_id=359","title":{"rendered":"Siber Zorbal\u0131k (Cyber Bullying) Nedir?"},"content":{"rendered":"\n

Zorba kelimesi Fars\u00e7a dilinden T\u00fcrk\u00e7e’mize ge\u00e7mi\u015ftir. T\u00fcrk Dil Kurumuna g\u00f6re g\u00fcc\u00fcne g\u00fcvenerek h\u00fckm\u00fc alt\u0131nda bulunanlara s\u00f6z hakk\u0131 ve davran\u0131\u015f \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131mayan kimse anlam\u0131na gelmektedir. Kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc daha zay\u0131f ki\u015fileri incitmek ya da onlar\u0131 korkutmak i\u00e7in kullanan ki\u015fidir.<\/span><\/p>\n

Zorbal\u0131k ise zorbaca davran\u0131\u015fta bulunma anlam\u0131na gelir.<\/span><\/p>\n

“Siber” kelimesi \u0130ngilizce “Cyber” kelimesinden uyarlan\u0131p kullan\u0131lmaya ba\u015flayan bir kelime olup “Bilgisayar a\u011flar\u0131na ait olan”, “\u0130nternete ait olan”, “Sanal Ger\u00e7eklik” manalar\u0131na gelmektedir.<\/span><\/p>\n

\u0130ngilizcedeki siber bullying ifadesi T\u00fcrk\u00e7emizde sanal zorbal\u0131k anlam\u0131na gelmektedir. Bu t\u00fcr eylemler \u00e7evrim i\u00e7i zorbal\u0131k, e-mobbing, cyber mobbing \u015fekillerinde de ifade edilmektedir. 18 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck ma\u011fdurlarda bu \u015fekilde ifade edilirken, bu t\u00fcr eylemlere maruz kalan su\u00e7un ma\u011fduru \u00e7ocuk oldu\u011fu zaman ise genellikle siber u\u015fakl\u0131k ifadesi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Siber u\u015fakl\u0131\u011f\u0131n \u0130ngilizce’deki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 “cyber grooming”\u2019dir. Siber u\u015fakl\u0131k denmesinin nedeni kullan\u0131lan y\u00f6ntemler ve sanal eylemler sonucunda \u00e7ocuk adeta bir k\u00f6le haline getirilmekte ve her s\u00f6yleneni yapmas\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r. T\u0131pk\u0131 Mavi Balina ve Momo gibi ak\u0131mlarda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, bu durum \u00f6l\u00fcmle, intiharla ve \u00e7evrimi\u00e7i cinsel istismar gibi daha pek \u00e7ok olumsuz neticelerle sonu\u00e7lanabilmektedir.<\/span><\/p>\n

Zorba diyebilece\u011fimiz \u015fah\u0131s ile ma\u011fdurun her ikisinin de 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck olmalar\u0131 halinde yap\u0131lan bu t\u00fcr zorbal\u0131k eylemlerine akran zorbal\u0131\u011f\u0131 da denmektedir. Okullarda \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda ya\u015fanan zorbal\u0131k eylemleri de okul zorbal\u0131\u011f\u0131 ya da akran zorbal\u0131\u011f\u0131 olarak nitelendirilmektedir. Ancak siber zorbal\u0131k ile akran zorbal\u0131\u011f\u0131 ve okul zorbal\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki en \u00f6nemli fark siber zorbal\u0131\u011f\u0131n internet \u00fczerinden siber d\u00fcnyada ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine ra\u011fmen, okul zorbal\u0131\u011f\u0131 ve akran zorbal\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcz y\u00fcze ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir. Siber d\u00fcnyada ger\u00e7ekle\u015ftirilen zorbal\u0131k ile y\u00fcz y\u00fcze ger\u00e7ekle\u015ftirilen zorbal\u0131k \u00e7o\u011fu zaman bir arada da yap\u0131labilmektedir. Siber d\u00fcnyada ba\u015flayan eylem, bir s\u00fcre sonra ger\u00e7ek hayatta da y\u00fcz y\u00fcze devam edebilmekte ya da y\u00fcz y\u00fcze ba\u015flayan zorbal\u0131k eylemleri bir s\u00fcre sonra siber d\u00fcnyada da devam edebilmektedir.<\/span><\/p>\n

Bili\u015fim ve ileti\u015fim teknolojilerinde g\u00f6r\u00fclen geli\u015fmelere ve teknolojik olanaklar\u0131n artmas\u0131na ko\u015fut olarak zorbal\u0131\u011f\u0131n yeni bir formu olarak ortaya \u00e7\u0131kan siber zorbal\u0131k, bilgi ve ileti\u015fim teknolojilerini kullanarak bir birey ya da gruba, \u00f6zel ya da t\u00fczel bir ki\u015fili\u011fe kar\u015f\u0131 yap\u0131lan teknik ya da ili\u015fkisel tarzda zarar verme davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. [1]<\/span><\/p>\n

Siber zorbal\u0131k, dijital teknolojiler kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilen zorbal\u0131kt\u0131r. Bu t\u00fcr zorbal\u0131klar sosyal medyada, mesajla\u015fma platformlar\u0131nda, oyun platformlar\u0131nda ve cep telefonlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilir. Hedef se\u00e7ilen ki\u015fileri korkutmaya, k\u0131zd\u0131rmaya ya da utand\u0131rmaya y\u00f6nelik olarak tekrarlanan bir davran\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Mesela;<\/span><\/p>\n

\u00b7 Sosyal medyada bir ki\u015fi hakk\u0131nda yalanlar yaymak ya da utand\u0131r\u0131c\u0131 foto\u011fraflar yay\u0131nlamak,<\/span><\/p>\n

\u00b7 Mesajla\u015fma platformlar\u0131ndan incitici mesajlar ya da tehditler yollamak,<\/span><\/p>\n

\u00b7 Ba\u015fka birinin kimli\u011fiyle ba\u015fkalar\u0131na k\u00f6t\u00fc mesajlar g\u00f6ndermek,<\/span><\/p>\n

\u00c7o\u011fu zaman y\u00fcz y\u00fcze zorbal\u0131k ve siber zorbal\u0131k birlikte ger\u00e7ekle\u015fir. Ancak siber zorbal\u0131k geride dijital iz b\u0131rak\u0131r; burada asl\u0131nda istismar\u0131n durdurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yararl\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 temin edilebilir. [2]<\/span><\/p>\n

Arkada\u015flar aras\u0131nda \u015fakala\u015fmalar hep olur; ama \u00f6zellikle \u00e7evrimi\u00e7i ortamlar s\u00f6z konusu oldu\u011funda biri sadece e\u011fence mi ar\u0131yor yoksa sizi incitmek mi istiyor bunu ay\u0131t etmek g\u00fc\u00e7 olabilir. Kimi durumlarda \u201c\u015fakayd\u0131 \u015faka\u201d ya da \u201csak\u0131n ciddiye alma\u201d denilir ve g\u00fcl\u00fcp ge\u00e7ilir.<\/span><\/p>\n

Ancak; kendinizi incinmi\u015f hissediyorsan\u0131z ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sizinle birlikte g\u00fclmek yerine size g\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z o zaman \u015faka fazla ileri gitmi\u015f demektir. S\u00f6z konusu ki\u015fiye art\u0131k durmas\u0131n\u0131 s\u00f6yledikten sonra bile \u015faka devam ediyorsa ve bu konuda hala \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyuyorsan\u0131z yap\u0131lan i\u015f zorbal\u0131k say\u0131labilir.<\/span><\/p>\n

Zorbal\u0131k, \u00f6zellikle de \u00e7evrimi\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, istenmedik bir \u015fekilde tan\u0131mad\u0131klar\u0131n\u0131z da d\u00e2hil olmak \u00fczere geni\u015f bir \u00e7evrenin ilgisini \u00e7ekebilir. B\u00f6yle bir durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda olay ho\u015funuza gitmemi\u015fse buna katlanmak zorunda de\u011filsiniz.<\/span><\/p>\n

Kendinizi k\u00f6t\u00fc hissediyorsan\u0131z ve olay durmuyorsa o zaman yard\u0131m almakta yarar vard\u0131r. Siber zorbal\u0131\u011f\u0131n durdurulmas\u0131 yaln\u0131zca zorbal\u0131k edenleri ihbar etmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan bir i\u015f de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda herkesin \u00e7evrimi\u00e7i ve ger\u00e7ek hayatta sayg\u0131y\u0131 hak etti\u011fini kabul etmekle ilgilidir. [3]<\/span><\/p>\n

Siber zorbal\u0131k ya\u015f ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. \u0130lkokuldan yeti\u015fkinli\u011fe kadar her ya\u015fa uzanabilir. Ancak \u00e7ocuklara y\u00f6nelik olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu t\u00fcr eylemlerde genellikle siber u\u015fakla\u015ft\u0131rma ifadesi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Asl\u0131nda her iki ifadenin de kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/span><\/p>\n

\u0130ngilizcede “cyber grooming” olarak adland\u0131r\u0131lan siber u\u015fakla\u015ft\u0131rma, bir \u00e7ocukla internet \u00fczerinden ileti\u015fime ge\u00e7erek cinsel faaliyetlerde bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7ocu\u011fu bir s\u00fcre manip\u00fcle etmek olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Bu durum en \u00e7ok Facebook, Twitter ve instagram gibi sosyal a\u011flarda, hatta oyun portallar\u0131nda ve \u00f6zellikle canl\u0131 yay\u0131nlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu suistimal s\u0131kl\u0131kla 11-17 ya\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n, daha \u00e7ok da k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na geliyor. Siber u\u015fakla\u015ft\u0131rmaya maruz kalan \u00e7ocuklar\u0131n genellikle, \u00f6zg\u00fcven eksikli\u011fi olan, duygusal sorunlar ya\u015fayan ve insanlara kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcven duyan ki\u015filik \u00f6zelliklerine sahip olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. [4]<\/span><\/p>\n

\u00c7ocuk istismarc\u0131lar\u0131 art\u0131k istismar etmek i\u00e7in sadece ger\u00e7ek hayattaki \u00e7ocuklar\u0131 hedef almay\u0131p, giderek artan bir \u015fekilde kurbanlar\u0131n\u0131 internet \u00fczerinden, \u00e7evrimi\u00e7i tacize kat\u0131lmaya ikna etmek suretiyle maalesef dijital ortamlarda da istismar eylemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmektedirler. Mavi Balina ve Momo gibi ak\u0131mlarda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, bu durumun sonu \u00f6l\u00fcmle, intiharla ve \u00e7evrimi\u00e7i cinsel istismar gibi daha pek \u00e7ok olumsuz durumlarla sonu\u00e7lanabiliyor. \u00c7ocuklar\u0131n sanal d\u00fcnyada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 bu tehlike \u201cSiber U\u015fakla\u015ft\u0131rma (Grooming)\u201d olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.[5] Buna \u00e7evrim i\u00e7i \u00e7ocuk istismar\u0131 da denmektedir.<\/span><\/p>\n

Mavi Balina ve Momo gibi \u00f6zellikle \u00e7ocuklar \u00fczerinde etkili olan ve psikolojilerini olumsuz etkileyen, istenmeyen sonu\u00e7lar do\u011furan oyunlar da birer siber zorbal\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ma\u011fduru tam bir etki alt\u0131na ald\u0131klar\u0131nda \u00f6l\u00fcmle neticelenebilen bu oyunlar siber cinayet olarak adland\u0131r\u0131labilir. Mavi Balina ve Momo ak\u0131mlar\u0131ndan sonra \u201cMavi Bebek (Blue Baby)\u201d isimli yeni \u00e7\u0131kan oyunu da bu gruba d\u00e2hil etmeliyiz. Bu oyunlara sanal \u00f6l\u00fcm tuza\u011f\u0131 da diyebiliriz. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr eylemlerin faillerinin 5237 say\u0131l\u0131 <\/span>TCK’n\u0131n 84. maddesinde d\u00fczenlenen intihara y\u00f6nlendirme su\u00e7undan dolay\u0131 da sorumlu tutulmalar\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/span><\/p>\n

Siber u\u015fakla\u015ft\u0131rma ya da siber zorbal\u0131k olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz bu durum sadece \u00e7ocuklar\u0131n maruz kald\u0131klar\u0131 bir tehlike de\u011fildir. 18 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fckler de bu t\u00fcr eylemlerle kar\u015f\u0131la\u015fabilmekte, kar\u015f\u0131lar\u0131ndaki tan\u0131mad\u0131klar\u0131 \u015fah\u0131slar\u0131n, kendilerine yans\u0131tt\u0131klar\u0131 ger\u00e7ek olmayan ki\u015filiklerine ve s\u00f6zlerine inanarak samimiyetlerini ilerletmekte, bir s\u00fcre sonra da bu ki\u015finin k\u00f6lesi haline gelerek her istedi\u011fini yapmaya ba\u015flamaktad\u0131rlar. Ancak ya\u015flar\u0131n\u0131n da etkisi ile daha kolay ikna edilebilmelerinden dolay\u0131 bu t\u00fcr eylemlerin ma\u011fdurlar\u0131 daha \u00e7ok \u00e7ocuklar olmaktad\u0131rlar.<\/span><\/p>\n

[1] Serin, H\u00fcseyin (2012), “Ergenlerde Siber Zorbal\u0131k \/ Siber Ma\u011fduriyet Ya\u015fant\u0131lar\u0131 ve Bu Davran\u0131\u015flara \u0130li\u015fkin \u00d6\u011fretmen ve E\u011fitim Y\u00f6neticilerinin G\u00f6r\u00fc\u015fleri”, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc E\u011fitim Bilimleri Anabilim Dal\u0131 Doktora Tezi<\/span><\/p>\n

[2] https:\/\/www.unicef.org\/turkey\/siber-zorbal%C4%B1k-nedir-ve-nas%C4%B1l-%C3%B6nlenir<\/span> <\/span><\/p>\n

[3] https:\/\/www.unicef.org\/turkey\/siber-zorbal%C4%B1k-nedir-ve-nas%C4%B1l-%C3%B6nlenir<\/span> <\/span><\/p>\n

[4] https:\/\/dijitalmedyavecocuk.bilgi.edu.tr\/2019\/04\/02\/siber-usaklastirmaya-dikkat\/#<\/span> <\/span><\/p>\n

[5] https:\/\/www.guvenliweb.org.tr\/haber-detay\/cevrimici-cocuk-istismari-grooming-ve-siber-usaklastirma<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zorba kelimesi Fars\u00e7a dilinden T\u00fcrk\u00e7e’mize ge\u00e7mi\u015ftir. T\u00fcrk Dil Kurumuna g\u00f6re g\u00fcc\u00fcne g\u00fcvenerek h\u00fckm\u00fc alt\u0131nda bulunanlara s\u00f6z hakk\u0131 ve davran\u0131\u015f \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131mayan kimse anlam\u0131na gelmektedir. Kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc daha zay\u0131f ki\u015fileri incitmek ya da onlar\u0131 korkutmak i\u00e7in kullanan ki\u015fidir. Zorbal\u0131k ise zorbaca davran\u0131\u015fta bulunma anlam\u0131na gelir. “Siber” kelimesi \u0130ngilizce “Cyber” kelimesinden uyarlan\u0131p kullan\u0131lmaya ba\u015flayan bir kelime olup<\/p>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":331,"menu_order":2,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/359"}],"collection":[{"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=359"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/359\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":366,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/359\/revisions\/366"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/didemyeldan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}